Συνέντευξη στη Σοφία Πολίτου-Βερβέρη {σελίδες} του Nakas Book house

– Μιλήστε μας για τη γοητεία που ασκούν τα κείμενα μικρής φόρμας, όπως είναι το διήγημα.
– Δεν είμαι λάτρης συγκεκριμένης φόρμας, ούτε φετιχιστής με τον αριθμό των λέξεων. Τα διάφορα είδη πεζού λόγου δεν μπορούν παρά να ικανοποιούν τις ποικιλόμορφες εκφάνσεις της κοινής, διαχρονικής μας ανάγκης να αφηγούμαστε ιστορίες.

Ολόκληρη η συνέντευξη:

Ο Γιάννης Γορανίτης και το νέο του βιβλίο «24», από τις εκδόσεις Πατάκη

Ο Γιάννης Γορανίτηςγεννήθηκε το 1976 στην Αθήνα όπου ζει κι εργάζεται ως δημοσιογράφος και μεταφραστής. Το «24» είναι το πρώτο του βιβλίο. Διηγήματά του έχουν βραβευτεί σε διαγωνισμούς, και έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους, λογοτεχνικά περιοδικά και ιστοσελίδες.

Το βιβλίο σας «24» αποτελείται από 24 διηγήματα, με το καθένα να έχει τίτλο το όνομα ενός σταθμού του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου της Αττικής, που ενώνει τον Πειραιά με την Κηφισιά. Πώς σκεφτήκατε να συνδέσετε τις ιστορίες σας με αυτούς τους σταθμούς;
Οι διαδρομές με τα μέσα μαζικής μεταφοράς ανέκαθεν ξυπνούσαν μέσα μου μια έμφυτη περιέργεια για τους συνεπιβάτες μου. Παρατηρώ το βλέμμα, τις εκφράσεις, τη στάση του σώματός τους, καταγράφω τις αντιδράσεις τους, «υποκλέπτω» τις συνομιλίες τους, προσπαθώ εν τέλει να φανταστώ την ιστορία του καθενός. Μια αλλόκοτη διαδρομή με το τρένο πριν αρκετά χρόνια με ώθησε να μετατρέψω την περιέργεια αυτή σε λογοτεχνική συνθήκη και ξεκίνησα να χτίζω μια σπονδυλωτή συλλογή διηγημάτων με αυτόν τον κοινό άξονα.

Όλες οι ιστορίες εξελίσσονται εντός αστικού τοπίου; Οι ήρωές σας είναι άνθρωποι της πόλης; Τι το ξεχωριστό έχουν, ώστε να τους κάνετε διήγημα;
Όλες οι ιστορίες εκκινούν από το αστικό τοπίο, αλλά ορισμένες συνεχίζονται ή καταλήγουν εκτός αυτού. Σε θάλασσες, βουνά, νησιά και οπουδήποτε αλλού οδηγεί τον αναγνώστη το υλικό των αναμνήσεων και των συλλογισμών του εκάστοτε χαρακτήρα. Ο βασικός κορμός των διηγημάτων βέβαια, εκτυλίσσεται στη πόλη, τον ιδανικότερο αντικατοπτρισμό της σύγχρονης ζωής και της πραγματικότητας, στην οποία οι χαρακτήρες προσπαθούν να ενταχθούν και να επιβιώσουν. Αυτή την προσπάθεια αφηγούμαι στο 24 και αυτή η προσπάθεια είναι που καθιστά τους χαρακτήρες τόσο ξεχωριστούς.

Υπάρχει κάποια ιστορία σας, από το βιβλίο αυτό, που της έχετε αδυναμία, θα θέλατε να σταθεί περισσότερο ίσως ο αναγνώστης;
Θεωρώ την ανάγνωση μια αυτόνομη διαδικασία, πλήρως αποκομμένη από τη λειτουργία της γραφής – γι’ αυτό και δεν θα ήθελα να υποδείξω στον αναγνώστη πού να σταθεί ή τι να προσέξει. Αν πάντως πρέπει οπωσδήποτε να επιλέξω ένα διήγημα αυτό είναι το τελευταίο, όταν πια ο συρμός έχει φτάσει στον τερματικό σταθμό (τίτλος του διηγήματος: «Πειραιάς | ο άγνωστος στρατιώτης»). Για να φτάσει βέβαια σε αυτό το διήγημα ο αναγνώστης θα πρέπει να έχει ακολουθήσει τα χνάρια της συγκεκριμένης ιστορίας από την πρώτη στάση, αλλά και να παρακολουθήσει τα θραύσματα της εξέλιξής της σε αρκετούς ενδιάμεσους σταθμούς. Το επιλέγω γιατί είναι το μοναδικό της συλλογής, όπου ένας από τους χαρακτήρες του φόντου, ένας από τους ανώνυμους επιβάτες οι φωνές των οποίων παρεμβάλλονται στη ροή των διηγημάτων, βγαίνει στο προσκήνιο. Και το ομολογώ: δεν θα ήθελα ο αναγνώστης να κλείσει το βιβλίο πριν φτάσει σε αυτή την ιστορία.

Ξεκινάτε τα διηγήματά σας από Κηφισιά με προορισμό τον Πειραιά. Αν διαβάζαμε το βιβλίο από Πειραιά προς Κηφισιά, θα ανακαλύπταμε κάτι άλλο; Θα ήταν μια πρόκληση ως προς τις ανατροπές της αφήγησης ή τις πιθανές συνδέσεις μεταξύ των ιστοριών;
Ομολογώ ότι δεν το είχα σκεφτεί και σίγουρα θα ήταν μια ενδιαφέρουσα αναγνωστική πρόκληση. Το γεγονός πάντως ότι η συλλογή είναι σπονδυλωτή και έχει δομηθεί με γραμμική λογική, καθώς πολλές ιστορίες συνεχίζονται σε άλλο σταθμό, υποδεικνύει την ανάγνωση από το πρώτο προς το εικοστό τέταρτο διήγημα. Όπως προείπα βέβαια, το βιβλίο ανήκει πλέον στον εκάστοτε αναγνώστη που μπορεί να το μεταχειριστεί και να το αντιμετωπίσει όπως εκείνος θέλει.

Αν μπορούσε κάποια από αυτές τις ιστορίες να γίνει βάση για ένα μελλοντικό μυθιστόρημα, ποια θα διαλέγατε;
Μία από τις αναγνώστριες που διάβασαν ήδη το 24 μου είπε ότι θα ήθελε οι ιστορίες να απλωθούν κι άλλο, ει δυνατό η κάθε μία να εξελιχθεί σε αυτόνομο μυθιστόρημα. Αν και εικάζω ότι το είπε γιατί έμεινε με την αίσθηση του ανολοκλήρωτου, στα αυτιά μου ακούστηκε ως ιδιαιτέρως κολακευτικό σχόλιο. Δυνητικά, αρκετά από τα διηγήματα της συλλογής θα μπορούσαν να απλωθούν σε μεγαλύτερη φόρμα (δύο εξ αυτών μάλιστα είχαν ξεκινήσει ως προσχέδια για μεγαλύτερα πεζά). Από τη στιγμή όμως που τα επέλεξα ως μέρη της συλλογής, κλήθηκα να ακρωτηριάσω την όποια εξέλιξη ή μεγέθυνσή τους και δεν σκοπεύω να αλλάξω την απόφαση αυτή.

Μιλήστε μας για τη γοητεία που ασκούν τα κείμενα μικρής φόρμας, όπως είναι το διήγημα.
Δεν είμαι λάτρης συγκεκριμένης φόρμας, ούτε φετιχιστής με τον αριθμό των λέξεων. Τα διάφορα είδη πεζού λόγου δεν μπορούν παρά να ικανοποιούν τις ποικιλόμορφες εκφάνσεις της κοινής, διαχρονικής μας ανάγκης να αφηγούμαστε ιστορίες. Δεν μπορούμε βέβαια παρά να αναγνωρίσουμε μία από τις μεγαλύτερες αρετές και ταυτόχρονα τη βασικότερη δυσκολία της διηγηματογραφίας: τη συμπύκνωση στα απολύτως απαραίτητα. Η συμπύκνωση όμως και η λιτότητα δεν είναι από μόνες τους αρκετές για να είναι ένα διήγημα επιτυχημένο. Γι’ αυτό απαιτείται ο εσωτερικός όγκος, το απόβαρο που αφήνει μετά την ανάγνωση και σε κάνει να απορείς πού και πώς χωρούσε σε τόσο μικρές διαστάσεις κειμένου. Γι’ αυτό και παρότι αρκετά φλύαρος ο ίδιος, τα διηγήματα των Τσέχοφ, Χέμινγουεϊ, Μπόρχες, Κάρβερ, αλλά και των δικών μας, Παπαδιαμάντη, Ροΐδη, Παπαδημητρακόπουλου, Χάκκα, ανέκαθεν λειτουργούσαν ως αναγνωστικό καταφύγιο και συγγραφικό οπλοστάσιο.

Γράφετε κάτι νέο αυτόν τον καιρό ή ετοιμάζεστε να γράψετε; Αν ναι, ποιο είναι το θέμα του;
Ναι, γράφω ήδη ένα μυθιστόρημα. Βρίσκομαι σε αρκετά πρώιμο στάδιο της συγγραφικής διαδικασίας για να αποκαλύψω την πλοκή του, αλλά μπορώ να μοιραστώ το εξής: μετά τις ισχυρές δόσεις του «σήμερα» που αποτυπώθηκαν στις σελίδες του 24, η νέα μου δουλειά θα είναι μια αδιάκοπη ακροβασία ανάμεσα στο κοντινό μέλλον και το (πολύ) μακρινό παρελθόν.

Πού μπορούμε να σας συναντήσουμε;
Μεταφορικά θα συναντηθούμε στα βαγόνια και στους συρμούς του ηλεκτρικού, παρέα με τους ήρωές του 24. Ποιος ξέρει, ίσως και κυριολεκτικά. Σίγουρα μπορούμε να τα πούμε από κοντά και στην πρώτη παρουσίαση του βιβλίου που θα γίνει μέσα στον Φεβρουάριο (σύντομα θα σας ανακοινώσουμε ακριβή ημερομηνία και χώρο).
Διαδικτυακά η επικοινωνία είναι ευκολότερη. Θα με βρείτε στο Facebook fb.me/igoranitis, στο Twitter twitter.com/goranitis και στο προσωπικό μου website. www.goranitis.gr

Photo credit: Κώστας Μητρόπουλος

Συνέντευξη στη Σοφία Πολίτου-Βερβέρη για τις {σελίδες} του Nakas Book house (12 Ιανουαρίου 2018)